Na 38 jaar afscheid van Jan Ipema

Tijdens de jaarvergadering van de Coöperatieve Landbouwvereniging Langelo, op 14 april jl. was er o.a. een bestuurswisseling. Jan Ipema nam na maar liefst 38 jaar afscheid van het bestuur!

Jan Ipema

38 jaar bestuurslid van de landbouwvereniging Langelo is een hele tijd en ook een tijd waarin veel is gebeurd.

 

1905

De Landbouwvereniging werd opgericht in 1905, en bestaat inmiddels bijna 110 jaar. In eerste instantie werd deze vereniging opgericht om gezamenlijk kunstmest en zaai- en pootgoed in te kopen en te verkopen. Later kwam hier ook turf bij. In de dertiger jaren kwamen hier de eerste machines bij, die verhuurd werden. Ook de landbouwvereniging moest met zijn tijd mee. Je moest lid zijn van de landbouwvereniging om deze machines te mogen huren, en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds zo. Wat begon met 18 leden is uitgegroeid tot een vereniging van 90 leden.

 

Zaai- en pootgoed

Het zaaigoed bestond vaak uit knolzaad, hetgeen niet werd gezaaid voor de knollen, maar het blad van dit gewas werd gemaaid. Ook werden er pootaardappelen ingekocht, maar volgens Jan werden deze alleen gebruikt voor de vele tuinen die Langelo rijk was.

 

Kunstmest

Tot plm. 1950 werd al het kunstmest aangevoerd per boot, en gelost in balen van 100 kilo, in de havens van Westervelde of van Roden. Iets wat we ons nu niet meer voor kunnen stellen, maar de naam Gedempte Haven in Roden, verwijst nog wel naar deze tijd. In Westervelde was de haven tegenover de ijsbaan, aan de ander kant van de Hoofdweg.

 

Landbouwloods

In 1951 werd er in Langelo een dichte landbouwloods gebouwd, waar het kunstmest met vrachtwagens naar toe werd gebracht. Ook was er toen een winkel waar van alles te koop was wat een boer zoal nodig had, o.a. halsters hoorntouwen, spijkers, olie, vetpatronen, draad, potjes, grondboren, holtslag (paalhamer). Deze winkel werd bestierd door Tieme Santes, vader van Geertje van Zonneveld-Santes, en toen Tieme er mee ophield, werd de winkel gesloten. Dit was zo rond de jaren 1974/1975. Maar ook liep de winkel niet zo heel erg goed meer, omdat veel artikelen elders verkrijgbaar waren, oa. bij Jan en Hennie Hoven, die met hun bedrijf sinds 1971 in Langelo waren neergestreken, en ook veel van deze artikelen te koop hadden.

 

Schaalvergroting

De kunstmesthandel liep op een gegeven moment terug. Dit was onder andere te wijten aan de schaalvergroting in de landbouw. De boerderijen werden groter en er moest steeds meer kunstmest komen. Dit betekende steeds meer zakken kunstmest per boer. Maar deze zakken moesten allemaal per stuk gelost worden. Eerst vanuit de vrachtauto in de loods en dan weer vanuit de loods op de wagen bij de boer. Eigenlijk moest er een heftruck komen om dit zware werk te gaan doen, maar dat werd de landbouwvereniging te duur. Daarbij kwam ook dat meer en meer grote boeren een silo bij de boerderij kregen, waar een bulkauto rechtstreeks de kunstmest in kwam brengen zodat de boer niet meer de vele zware zakken met kunstmest behoefde te tillen. Men reed de kunstmeststrooier rechtstreeks onder de silo, klep open, en de kunstmeststrooier werd gevuld. Een behoud voor lijf en leden van de boer, die al genoeg zware arbeid had.

 

Machines

De landbouwvereniging heeft naast de kunstmesthandel ook altijd al geïnvesteerd in machines, maar doordat de boeren trekkers kregen, moesten er ook steeds meer en meer geavanceerdere machines komen. En toen de kunstmesthandel minder werd, ging de landbouwvereniging zich steeds meer op de verhuur van machines toeleggen. In 1983 viel definitief het doek voor de kunstmesthandel, en wat overbleef waren de machines.

 

Bestuursfuncties

Jan heeft de kunstmesthandel nog meegemaakt al bestuurslid want hij kwam in 1978 in het bestuur, als lid. Maar daar bleef het niet bij, later werd hij penningmeester/secretaris en voorzitter.

 

Eisen des tijds

Door de aanschaf van meer en grotere machines voldeed de dichte landbouwloods niet meer en in 1994 werd de bestaande loods, verhoogd en aan één kant open gelaten zodat de machines gemakkelijk gehaald en teruggebracht kunnen worden.

Maar niet alleen in materieel opzicht ging de landbouwvereniging altijd met zijn tijd mee, ook de automatisering deed op een gegeven moment zijn intrede.

 

Een sterk duo

Jan Ipema was de laatste jaren de man van de facturen. Maar wat is een man zonder een sterke vrouw op de achtergrond, en zo deed Janke ook zeker niet onder voor Jan, wat betreft het werk voor de landbouwvereniging.

Jan en Janke

De laatste jaren moesten de machines altijd besproken worden bij de familie Ipema, en de klant moest dan opgeven, hoe lang hij of zij deze machine wilde gaan gebruiken. Zowel Jan als Janke’s nummer was bij de boeren bekend, en vaak als Jan telefoon kreeg, en hij bijvoorbeeld op het land bezig was, zei hij: “Bèel Janke maor even, zai noteert het wel even”. En vaak belde de boer de volgende keer Janke rechtstreeks.

 

Dubbelfunctie

Omdat Janke alles noteerde, was het voor Jan gemakkelijk om de aantal hectares, uren, kuubs, welke waren gebruikt, er bij te voegen. Als Jan dit dan in had gevuld, schreef Janke de factuur en dan ging deze op de post. Dus eigenlijk was het toen een dubbelfunctie, en deed Janke zeker zoveel als Jan.

 

Sociale contacten

Doordat de boeren moesten bellen om een machine te bespreken, bleven Jan en Janke contact houden met velen uit de omgeving, want nadat ze in hun boerenbedrijf de koeien de deur uit hadden gedaan, en over waren gegaan op akkerbouw, was er toch aanmerkelijk minder aanloop op de boerderij, zoals de veearts, de verschillende vertegenwoordigers, de melkauto, en noem maar op. Maar door de boekhouding van de landbouwvereniging behielden ze nog wel het contact met hun collega boeren uit de omgeving, en vaak werd er dan niet alleen gesproken over de huur van een machine, vaak werd er ook een sociaal praatje gemaakt.

 

Automatisering

Maar zoals gezegd, deed ook de automatisering zijn intrede bij de landbouwvereniging. Er werd in 2012 een internetsite ontwikkeld waarop de boeren zelf in kunnen loggen, en ze zelf aan kunnen geven wanneer en voor hoe lang ze een machine willen huren. Ook kunnen ze direct zien, wanneer de betreffende machine besproken is door wie en wanneer. Wat ook weer gemakkelijk is, want stel je voor, je buurman heeft de betreffende machine vandaag in gebruik en jij wilt hem morgen gaan gebruiken, dan kan je altijd even met je buurman overleggen, dat hij de machine niet helemaal naar Langelo terug brengt, maar deze rechtstreeks naar jou brengt. Per slot van rekening zitten die 90 leden/boeren niet allemaal in Langelo! Het werkgebied van de landbouwvereniging strekt zich momenteel uit van Haule tot Peize tot Onnen. Een ruim werkgebied!

 

Oók telefonisch

Maar ja, door de invoering van dit magnifieke systeem van bespreken, werden voor Jan en Janke, contacten met hun leden wel weer minder. Maar ach, ook dat went wel weer. Maar toch nog vaak genoeg werden ze gebeld, omdat iemand zijn wachtwoord kwijt was, iemand geen computer tot zijn beschikking heeft, iemand die dag niet op internet kon komen, en dan waren Jan en Janke nog steeds telefonisch bereikbaar.

 

De veewagen

Jan moest ook eens de veewagen bespreken voor iemand en hij keek op de kalender in de computer. Jan zijn week begint altijd bij de zondag en de heer Steenbergen wilde de machine bespreken voor de vrijdag. “Gien probleem, dan is e nog vraai, ik reserveer hum geliek veur joe”. Jan boekte de veewagen in op de één na laatste dag van die week. Maar op vrijdag belt de klant weer. “Hé Jan, de veiwaogen stait niet bai de loods jij hebben hum toch veur mai besproken?” “Ja heur zeker waiten, ik gao geliek kieken wèel hum niet op tied terugbroacht het!” Jan kijken in de computer en ja hoor! Ger Ensing had hem! Potverdikkemie, ik zal hum geliek opbellen, dat e hum terug moet brengen!” Maar Jan keek nog even beter op de kalender en zag toen dat niet Ger fout zat maar hijzelf! De kalender van de het boekingsprogramma begint niet op zondag maar op maandag…..dus was de één na laatste dag niet vrijdag, maar de zaterdag! Hij had de veewagen voor Steenbergen, besproken op de zaterdag in plaats van op de vrijdag!

 

Eind goed, al goed.

Gelukkig voor de heer Steenbergen, had Ger de veewagen tot de middag niet nodig, en kon hij er tot de middag nog gebruik van maken, met de strikte instructies van Jan, dat de veewagen uiterlijk om 12.30 uur in Langelo terug moest zijn! Dat beloofde de heer Steenbergen. Maar om 12.30 uur geen veewagen! Oei, Jan begon al wat zenuwachtig te worden, hij gebeld met Steenbergen, “man waor blief je, die vaiwaogen moet om ein uur in Paais wezen!” “Maok je niet zo drok, ik rie net bai joe veur ’t hoes” zei Steenbergen. Gelukkig! Jan ook onmiddellijk naar de loods, Steenbergen koppelde de veewagen af, Jan koppelde deze aan en hij reed er spoorslags mee naar Peize, waar Ger stipt om 13.00 uur kon beginnen met het laden van zijn koeien. Eind goed al goed, en weer 2 tevreden klanten met de inzet van Jan, die zijn eigen vergissing op deze manier zeer goed heeft hersteld.

Ach ja, zo kan er altijd, ondanks het goede reserveringssysteem, iets fout gaan. Waar gewerkt wordt kunnen fouten gemaakt worden, en dat geldt voor iedereen.

 

De uitjes

Wat Jan zich ook nog goed kan heugen, zijn de uitjes. Niet ieder jaar, of iedere twee jaar, nee, ze gingen met elkaar op reis als er een bestuurslid afscheid nam. Maar ook nam de familie Hoven het hele bestuur wel eens mee op werkbezoek, bijvoorbeeld naar een beurs, de machinefabriek van Veenhuis in Raalte, naar de Grimme fabriek in Duitsland, of naar de Evers fabriek in Enschede. Maar altijd was het gezellig. Als het bestuur onderling wegging, werd er steevast gefietst. Eén keer zijn ze met de auto’s op pad geweest, dat was toen naar de Flevohof, op verzoek van Tieme Santes. Tieme was ook lange tijd de oudste in het bestuur en werd dan ook steevast “pap” genoemd, en als ze dan ergens waren en er moest betaald worden, werd er eenduidig geroepen: “Pap betaold”

 

Sportief

Maar verder werd er gefietst in Termunterziel, naar het Vrieschenveen om daar te gaan roeien, voor een High Tea naar Oostwold, of fietsen op Schiermonnikoog. Aan het roeien op het Vrieschenveen heeft vooral Janke pijnlijke herinneringen overgehouden. Er waren verschillende boten en in één daarvan zat Jan Berend van der Molen. In een andere zat Janke. Maar Jan Berend probeerde haar steeds in te halen, maar dat liet Janke niet op zich zitten, met alle kracht die ze in zich had roeide ze uit alle macht en ook Jan Berend liet zich niet onbetuigd, maar Janke won! Ha! Die had ze maar mooi te pakken. Maar die dag had ze geen last, maar de volgende dag en ongeveer de hele week daarna, heeft ze haar armen niet op kunnen tillen! Wat had ze een spierpijn! Tja, is dat niet iets van boontje komt om zijn loontje…?

Maar gelachen werd er altijd op deze uitjes, en zo heb je nog eens een anekdote te vertellen.

 

Kapotte tank

Met Hoven landbouwmachines in de buurt was en is het ook altijd makkelijk en de band onderling is altijd geweldig. Zo reed Bernard Hofsteenge eens een keer met een volle vacuümtank door Langelo en hij was nét voor het café toen er een wiel afbrak. Tja en een wiel welke afbreekt, rijdt je altijd voorbij, dus die belande bij Jan Barelds in de tuin (nu Jan van Goor en Wendy Kaput). Maar de zwaarbeladen volle tank viel gelijk op zijn kant, en was natuurlijk met geen mogelijkheid omhoog te krijgen. Jan Hoven gebeld, die onmiddellijk met een lege tank kwam. De tank zonder wiel werd leeggezogen en op transport gezet richting Hoofdweg 21, waar deze even later weer vakkundig werd gerepareerd.

En zo valt er altijd wel iets te vertellen, en Jan en Janke geven dan ook beide volmondig aan, dat ze altijd een hele leuke tijd hebben gehad met alle bestuursleden van de Landbouwvereniging en ook met de klanten in de loop der jaren. Natuurlijk zijn er wel eens strubbelingen, zowel met bestuursleden als met klanten, maar altijd werd dat weer opgelost en Jan en Janke kijken dan ook terug op een mooie tijd en die 38 jaren zijn, volgens eigen zeggen, omgevlogen!

 

Verrassing

Nu laten ze het met een gerust hart over aan de jongere boeren, voordat Jan ook “pappa” (of opa) genoemd gaat worden door zijn mede bestuursleden.

P1030484

Jan werd op de jaarvergadering getrakteerd door het bestuur op een mooie hardhouten tuinbank, met daarop een koperen plaatje met de tekst “Coöperatieve Landbouwvereniging “Langelo” 1978 – 2015”

En uiteraard werd ook Janke niet vergeten, zij werd geëerd met een mooie bos bloemen.

 

Een praatje

Jan en Janke waren aangenaam verrast en ze hopen dan ook dat ze in de toekomst vaak nog eens met een boer, een (oud) bestuurslid, of een inwoner van Langelo een praatje kunnen gaan maken op hun nieuwe tuinbank.

 

Namens de landbouwvereniging,

Janneke Hoven

 

 

Dit bericht is geplaatst in Nieuws. Bookmark de permalink.